ऐसी अक्षरे

:- कथा
:- कविता
:- लेख
:- अनुवाद
:- हिंदी
:- English
:- संग्रह
:- इतर

मंदार शिंदे
Mandar Shinde

Wednesday, June 19, 2019

अवघड सोपे झाले हो...

"अवघड सोपे झाले हो..."

'बालभारती'च्या इयत्ता दुसरीच्या गणिताच्या पुस्तकात नवीन पद्धतीनं अंकांचं शब्दलेखन दिलेलं आहे, त्याबद्दल -

१) मुलांना एक, दोन, तीन, चार असे बेसिक अंक आणि दहा, वीस, तीस, चाळीस असे युनिट अंक पटकन कळतात. त्यापुढं पुन्हा एक, दोन, तीन जोडून आकड्यांची रचना समजणं खरंच खूप सोपं जातं.

२) दुसरीच्या पुस्तकात, एकवीसच्या 'ऐवजी' वीस एक, बावीसच्या 'ऐवजी' वीस दोन, असं दिलेलं नाही. उलट, वीस एक 'म्हणजे' एकवीस आणि वीस दोन 'म्हणजे' बावीस असं स्पष्ट करुन मांडलेलं आहे. यामुळं मुलांना एकवीस म्हणजे नक्की किती आणि बावीस म्हणजे नक्की किती हे चांगलं कळेल. तिसरीच्या पुढं वीस एक, वीस दोन नसेल. हे फक्त सुरुवातीला समजावून देण्यासाठी आहे.

३) दुसरीच्या मुलांना 'जोडाक्षरांचा खूप त्रास नको' असं एक  कारण या बदलासाठी दिलेलं आहे. पण जोडाक्षरं नको 'म्हणूनच' आकडे लिहायची पद्धत बदलली असा विरोधकांनी अर्थाचा अनर्थ केलेला आहे. त्याकडं दुर्लक्ष केलेलंच बरं.

४) नवीन पद्धतीनं 'मराठीचा गळा आवळला' वगैरे म्हणणाऱ्यांसाठी प्रश्न - एकोणसाठ आणि एकोणसत्तर हे आकड्यात लिहिताना तुमचा स्वतःचा गोंधळ व्हायचा की नाही. अनेकांचा आजही होतो. त्यापेक्षा पन्नास नऊ आणि साठ नऊ जास्त लॉजिकल नाही का ? (माझ्या मोबाईल नंबरमध्ये शेवटी शेहेचाळीस - ४६ आहे. संपूर्ण नंबर मराठीत सांगितला तरी शेवटचं शेहेचाळीस म्हणजे 'फोर सिक्स' हे मी गेली सतरा वर्षं सांगत आलोय !)

५) आधीच्या पिढीला शाळेत पावकी, दिडकीचे पाढे शिकवले जायचे. ती पद्धत बंद झाल्यावर तेव्हाच्या लोकांनी असेच गळे काढले होते. आपण शाळेत पावकी, दिडकी शिकलो नाही, मग काय नुकसान झालं ? किंवा शिकून काय फायदा झाला असता कुणी सांगू शकेल काय ? आता आपल्या मुलांसाठी काहीतरी सोपी पद्धत येतीय म्हटल्यावर आपण स्वागत करण्याऐवजी विरोध का करतोय ?

६) मोबाईलमुळं फोन नंबर लक्षात ठेवायची शक्ती नष्ट झाली, कॅल्क्युलेटरमुळं आकडेमोड करायची ताकद संपली, कॉम्प्युटरमुळं हातानं लिहायची सवय मोडली, अशा तक्रारी करणाऱ्यांनी मोबाईल, कॅल्क्युलेटर, कॉम्प्युटरवर बहिष्कार का नाही टाकला ? ही दांभिकता मुलांच्या फायद्याच्या आड का आणतोय आपण ?

७) दुसरीच्या पुस्तकात आकडे अक्षरांत लिहायची पद्धत बदलली, याला राजकीय रंग देणं तर महादुर्दैवी आहे. गणिताचं पुस्तक तयार करणाऱ्या समितीवर कोण आहे, तेवढी तरी माहिती घेऊन मगच त्यावर कॉमेंट करावी, ही विनंती.

८) मराठीतून आकडे सोपे करुन लिहिल्याबद्दल सोशल मिडीयावर 'बालभारती'ची अक्क्ल काढणाऱ्यांपैकी खरोखर किती जणांची मुलं मराठी मिडीयमच्या शाळेत शिकतात ?

सगळ्यात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, ही नवीन पद्धत एकदा आपल्या मुलांना दाखवा आणि त्यांचं मत विचारा. मला अशा पद्धतीनं गणित शिकवलं असतं तर कदाचित मलाही तो विषय आवडला असता. असो.

मुलांच्या मनाचा विचार करुन, भाषेच्या खोट्या अस्मितेकडं दुर्लक्ष करुन, अभ्यासक्रमात आणि शिकवण्याच्या पद्धतीत धाडसी प्रयोग करणाऱ्या 'बालभारती'चे आणि विशेषतः डॉ. मंगला नारळीकर यांचे मनःपूर्वक अभिनंदन !

- मंदार शिंदे
(नव्वद-आठ वीस-दोन चाळीस बारा चाळीस-सहा)

(वाचण्यासाठी इमेजवर क्लिक करा.)



Share/Bookmark

Sunday, June 16, 2019

मुलांच्या प्रश्नांना अधिकाऱ्यांची उत्तरं

"मुलांच्या प्रश्नांना अधिकाऱ्यांची उत्तरं"

जागतिक बालमजुरी विरोधी दिनानिमित्त पुणे महानगरपालिका आणि बालहक्क कृती समिती (आर्क) यांनी १२ जूनला 'बाल जनमत' कार्यक्रम आयोजित केला. नेहमीच्या औपचारिक कार्यक्रमात बदल करत, यावेळी एक नवीन प्रयोग करण्यात आला. महापालिकेच्या जनरल बॉडी मिटींग जिथं होतात, त्याच हॉलमध्ये मुलांचा मनपा अधिकारी आणि पदाधिकाऱ्यांशी संवाद घडवून आणला. पुण्यातल्या वस्त्यांमध्ये, वसतीगृहांमध्ये राहणारी आणि वेगवेगळ्या संस्थांच्या मदतीनं मनपा शाळांमध्ये शिक्षण घेणारी जवळपास शंभर मुलं या हॉलमध्ये उपस्थित होती. पुण्याचे उपमहापौर डॉ. सिद्धार्थ धेंडे, माध्यमिक शिक्षण विभागाचे प्रशासकीय अधिकारी श्री. दीपक माळी, कामगार अधिकारी श्री. नितीन केंजळे, शिक्षण विभागाचे सहाय्यक प्रशासकीय अधिकारी, अशा सर्वांना मुलांनी न घाबरता आपल्या मनातले प्रश्न विचारले.

आम्ही पूर्वी बालमजूर होतो, आता काही संस्थांच्या मदतीनं शाळेत जातो, शिकतो. पण आमच्यासारखी कितीतरी मुलं अजून बालमजुरीत अडकलेली आहेत, त्यांच्यासाठी महानगरपालिका काय करणार ?

रस्त्यावर सिग्नलला अनेक मुलं भीक मागताना दिसतात. त्यांचे आईवडीलच त्यांना भीक मागायला लावतात. हा बालमजुरीचाच प्रकार नाही का ? त्या मुलांना यातून बाहेर कसं काढणार ?

आमच्या वस्तीपासून शाळा दूर आहे. चालत शाळेत जावं लागतं. लहान मुलांना रस्ते ओलांडता येत नाहीत, मोठ्या बसमध्ये चढता येत नाही. यासाठी तुम्ही काय करणार ?

शाळा भरताना आणि सुटताना शाळेबाहेर खूप गर्दी होते. आम्हाला खूप भीती वाटते. यावर तुम्ही काय करणार ?

शाळेत दिल्या जाणाऱ्या खिचडीमध्ये किडे मिळाले. तक्रार केली तरी कुणी काहीच केलं नाही. यावर तुम्ही काय कारवाई करणार ?

शाळेत जाण्या-येण्याच्या रस्त्यावर मुलींची छेड काढण्याचे प्रकार घडतात. यावर तुम्ही काय उपाय करणार ?

आमच्या शाळेला खेळाचं मैदान नाही. आम्ही मुलांनी खेळायचं कुठं ?

आठवीपर्यंतच्या शाळा प्रत्येक वॉर्डात आहेत. पण नववी ते बारावी शाळा खूप कमी आहेत. त्या शाळांची संख्या कधी वाढणार ?

मागच्या वर्षी शाळेचे युनिफॉर्म, बूट, वह्या-पुस्तकं, शाळा सुरु झाल्यावर दोन-तीन महिन्यांनंतर मिळाले. यावर्षी कधी मिळणार ?

आमच्या शाळेत इंग्रजी नीट शिकवत नाहीत. आम्हाला चांगलं इंग्रजी कसं शिकायला मिळणार ?

शाळेतली इतर मुलं दादागिरी करतात, दिसण्यावरुन आणि जातीवरुन चिडवतात. मुख्याध्यापकांकडं तक्रार करुन काहीच झालं नाही. आम्ही अशा शाळेत कसं जाणार ?

शाळेतले टॉयलेट अस्वच्छ असतात, घाण वास येतो. आम्ही टॉयलेट कसं वापरणार ?

कित्ती कित्ती प्रश्न...!

आधी मुलं प्रश्न विचारायला थोडी लाजत होती, घाबरत होती. पण एकदा सुरुवात झाल्यावर एकामागून एक प्रश्नांची रांगच लागली. शिक्षण हक्क कायद्यामध्ये आठवीपर्यंतच नव्हे, तर बारावीपर्यंत शिक्षण मोफत मिळावं अशी मागणीही काही मुलांनी केली. दारुमुळं आमच्या घरचं आणि वस्तीतलं वातावरण खराब होतं, त्यामुळं दारुबंदी झालीच पाहिजे अशी एका मुलानं मागणी केली. एका मुलीनं तर, टिकटॉकवर बंदी घाला असं उपमहापौरांना विनवून सांगितलं.

शाळेत खेळाचं मैदान नसेल तर जवळचं सार्वजनिक उद्यान मुलांना खेळण्यासाठी उपलब्ध करुन द्या, असं उपमहापौरांनी संबंधित अधिकाऱ्यांना सांगितलं. शाळेबाहेरच्या गर्दीवर आणि छेडछाडीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी शाळा परिसरात विशेष व्यक्ती नेमायच्या सूचनाही त्यांनी केल्या. खिचडीत किडे सापडणं, दादागिरीकडं दुर्लक्ष करणं, विषय व्यवस्थित न शिकवला जाणं, अशा तक्रारी आलेल्या शाळांची आणि मुख्याध्यापकांची नावं विचारुन घेतली आणि योग्य कारवाई करण्याचं मुलांना आश्वासन दिलं. दूरच्या वस्तीतून मुलांना शाळेत नेण्या-आणण्यासाठी योग्य व्यवस्था करायला संबंधित अधिकाऱ्यांना सांगितलं. शाळेतले टॉयलेट स्वच्छ ठेवण्यासाठी संबंधित आरोग्य कोठीला योग्य ते आदेश देऊ, असं सांगितलं. मुलांना भीक मागायला आणि मजुरीला लावणाऱ्या पालकांचं प्रबोधन करु आणि अशा मुलांना शाळेत दाखल करु, असंही सांगितलं.

मुलांना महापालिकेच्या सभागृहात आणून, अधिकाऱ्यांशी थेट संवाद घडवण्याच्या कल्पनेचं उपमहापौरांनी कौतुक केलं. ते मुलांना म्हणाले, "या हॉलमध्ये पुण्याचे लोकप्रतिनिधी - नगरसेवक आणि अधिकारी एकत्र येऊन शहरातल्या सर्व कामांचं नियोजन करतात. उद्या तुमच्यापैकी काहीजण त्या अधिकारानं इथं येऊन बसावेत, यासाठी आम्ही शक्य तेवढे प्रयत्न जरूर करु."

आपले प्रश्न योग्य व्यक्तींपुढं थेट मांडायची संधी मिळणं, हीसुद्धा प्रश्न सोडवण्याच्या मार्गावरची महत्त्वाची पायरी आहे, नाही का ?

- मंदार शिंदे 9822401246




Share/Bookmark

Friday, June 14, 2019

अमर, समर आणि किशोर

'किशोर' मासिकाच्या जून २०१९ अंकात 'अमर आणि समर'ची गोष्ट छापून आलीय... शाळेत असताना 'किशोर' आवडीनं वाचण्यापासून आता 'किशोर'साठी लिहिण्यापर्यंत एक चक्र पूर्ण !

मुलांना आवडेल असं नवनवीन ताजं-ताजं लेखन शोधून छापणार्‍या कार्यकारी संपादक किरण केंद्रे यांचे, आणि अख्खी गोष्ट एका सुंदर चित्रातून मांडणाऱ्या जान्हवी जेधे यांचे खूप खूप आभार !

गोष्ट कशी वाटली ते नक्की सांगा.

(वाचण्यासाठी इमेजवर क्लिक करा.)



Share/Bookmark

Thursday, June 6, 2019

उपरोधाचा अवरोध

आसाम पोलिसांनी ४ जून २०१९ रोजी एक ट्विट केलंय -

@assampolice "चगोलिया तपासणी नाक्याजवळ काल रात्री कुणाचा एक ट्रक आणि भरपूर (५९० किलो) गांजा हरवला आहे का ? चिंता करु नका. कृपया धुबरी पोलिसांशी संपर्क साधा. ते नक्कीच तुम्हाला मदत करतील. ;) धुबरी टीमचे अभिनंदन."

जगन्नाथाच्या कृपेनं हे ट्विट महाराष्ट्रातल्या सर्वांत ज्येष्ठ नेत्यांच्या नजरेतून अजूनपर्यंत तरी सुटलेलं दिसतंय. नाहीतर आत्तापर्यंत त्यांनी 'अंमली पदार्थांची तस्करी करणाऱ्यांना उघडपणे मदत केल्याबद्दल' आसाम पोलिसांवर उदाहरणीय कारवाईची मागणी नक्कीच केली असती, नाही का ? आणि आत्तापर्यंत आसाम राज्याच्या पोलिस महासंचालकांची ट्रॅफीक डिपार्टमेंटला बदलीसुद्धा झाली असती. अशा 'कारवायां'च्या बाबतीत आपल्या लोकांचा स्पीडच जबरदस्त आहे.

(डिस्क्लेमरः या पोस्टचा निधी चौधरी यांच्या महात्मा गांधींबद्दलच्या उपरोधिक ट्विटशी कसलाही संबंध आढळून आल्यास तो निव्वळ योगायोग समजावा.)




Share/Bookmark

Monday, June 3, 2019

उपरोध आणि कारवाई


प्रशासकीय अधिकारी निधी चौधरी यांचं १७ मे २०१९ रोजीचं मूळ ट्विटः (मराठी भावानुवाद)

"१५० वं जयंती वर्ष मस्त साजरं होतंय 😭

आता आपल्या नोटांवरुन ह्याचा फोटो काढून टाका, जगभरातून त्याचे पुतळे पाडून टाका, त्याच्या नावच्या संस्था आणि रस्त्यांची नावं बदलून टाका!
आपल्याकडून त्याला हीच खरी श्रद्धांजली असेल!
३०.०१.१९४८ साठी तुमचे आभार, गोडसे" 
@nidhichoudhari

या वादग्रस्त (नसलेल्या) ट्विटमधून महात्मा गांधींचा अवमान केल्याबद्दल, महाराष्ट्रातील सर्वांत ज्येष्ठ नेत्यांनी प्रशासकीय अधिकारी निधी चौधरी यांच्यावर उदाहरणीय कारवाई करण्याची लेखी मागणी तातडीने व आवर्जून केली.

या पाठोपाठ, निधी चौधरी यांची मुंबई अतिरिक्त मनपा आयुक्त पदावरुन पाणीपुरवठा व स्वच्छता विभागात उपसचिव म्हणून (तातडीने) बदली केली गेली. शिवाय, महाराष्ट्र शासनाने निधी चौधरी यांच्याकडून सदर ट्विटबाबत लेखी खुलासादेखील मागवला.

एका ज्वलंत राष्ट्रीय मुद्यावर एकमताने व एकदिलाने तत्पर कारवाई करुन एका भ्रष्ट व कामचुकार सनदी महिला अधिकाऱ्याचे सार्वजनिक गर्वहरण केल्याबद्दल सत्ताधारी मा. मुख्यमंत्री साहेब व विरोधक मा. सर्वव्यापी सर्वज्ञ जाणते साहेब या दोघांचेही हार्दिक अभिनंदन !!

(डिस्क्लेमरः शेवटच्या ओळीतला उपरोध समजणाऱ्यांनी तो उपरोध नसल्याचे मानून घ्यावे व उपरोध न समजणाऱ्यांनी कृपया तो उपरोध असल्याची नोंद घ्यावी, ही नम्र पोकळ भयग्रस्त मध्यमवर्गीय मध्यममार्गी विनंती. धन्यवाद !)


Share/Bookmark

Sunday, May 26, 2019

असा विचार केला तर...?

असा विचार केला तर…?
(लेखकः मंदार शिंदे ९८२२४०१२४६)
वाचण्यासाठी लागणारा वेळः ०९ मिनिटं

काही दिवसांपूर्वी इंडीयन प्रिमियर लीग (आय.पी.एल.) या क्रिकेटच्या स्पर्धा भारतात पार पडल्या. त्यात चेन्नईच्या संघाला मुंबईच्या संघानं हरवलं म्हणे. देशातल्या लाखो-करोडो क्रिकेटप्रेमींचं या स्पर्धेकडं आणि अंतिम निकालाकडं बारीक लक्ष होतं. विशेष म्हणजे, कुणी किती विकेट घेतल्या किंवा कुणी किती रन्स काढल्या, यापेक्षा थोडी जास्तच चर्चा मैदानाबाहेरच्या किंवा खेळाशी थेट संबंध नसलेल्या गोष्टींबद्दल सुरु होती. उदाहरणार्थ, कोण कुठल्या कॅप्टनबद्दल काय बोलला, कुणी कुणाला कशा शिव्या घातल्या, कुणी कुणाला कशी खुन्नस दिली, वगैरे वगैरे. बरं, ही खुन्नस आणि त्या शिव्या फक्त खेळाडूंपुरत्या मर्यादीत नव्हत्या. प्रत्येक संघाचे पाठीराखे आणि चाहते आपापल्या संघाच्या आणि खेळाडूंच्या वतीनं स्वतःच्या घरी, कॉलेजात, ऑफीसात, बसमध्ये, हॉटेलमध्ये, आणि सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे सोशल मिडीयावर वादावादी आणि भांडणं करताना दिसत होते. टीव्हीवर आणि मोबाईलवर स्कोअर बघणं, हॉटेलमध्ये जेवताना मोठ्या स्क्रीनवर मॅच बघणं, कोण कुणाला हरवणार आणि कोण कप जिंकणार यावर पैजा लावणं, असा हा ‘राष्ट्रीय सोहळा’ काही दिवस सुरु होता. सगळ्यांत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, चेन्नईच्या संघात खरोखर चेन्नईचे किती खेळाडू होते आणि मुंबईच्या संघात खरे मुंबईकर खेळाडू किती होते, हा संशोधनाचाच विषय आहे. मग, चेन्नईचे फॅन्स आणि सपोर्टर्स प्रत्यक्षात खरे मुंबईकर असू शकतील आणि मुंबईचे फॅन्स आणि सपोर्टर्स मूळचे चेन्नईकर असू शकतील. पण तरी भांडणं, वाद-विवाद, आणि वेळेचा खर्च कमी झाला असेल असं अजिबात नाही. असा हा सगळा जांगडगुत्ता माझ्या मेंदूच्या कुवतीपलीकडचा आहे, हे मी मान्य करतो.
अशा या ‘राष्ट्रीय सोहळ्या’त काडीचाही रस नसल्यानं, टिंबाएवढाही सहभाग मी घेतला नाही. आणि तरीही, मी आनंदानं, सुखानं, समाधानानं, शांततेनं वगैरे जगतो आहे. म्हणजे, माझ्या सहभागामुळं कुठली तरी टीम जिंकता जिंकता हरली असती, किंवा हरता हरता जिंकली असती का ? किंवा मी एखाद्या चेन्नई फॅनचं मन वळवून त्याला मुंबईचा फॅन बनवू शकलो असतो का ? किंवा चेन्नई आणि मुंबई यांपैकी फायनल कुणी जिंकली यावर माझं पुढचं आयुष्य अवलंबून होतं का ? या सर्व प्रश्नांची उत्तरं अर्थातच ‘नाही’ अशी आहेत. बरोबर ना ?
याचाच अर्थ, देशातल्या एक टक्क्याहून कमी लोकांनी प्रत्यक्ष सहभाग घेतलेल्या आणि जास्तीत जास्त पंचवीस - तीस टक्के लोकांपर्यंत पोहोचलेल्या या ‘राष्ट्रीय’ सोहळ्यात भाग न घेऊन काही गमावलंय, असं मला तरी वाटत नाही. हां, पण क्रिकेट हा माझा सर्वांत प्रिय खेळ असता, दिवसातून दहा वेळा स्कोअर चेक करण्यापेक्षा जास्त महत्त्वाची कामं माझ्याकडं नसती, किंवा ही स्पर्धा बघण्यातून मला काहीतरी वैयक्तिक फायदा मिळणार असता, तर मात्र मी नक्कीच दिवसभर आय.पी.एल. बघत बसलो असतो, हेसुद्धा प्रामाणिकपणे कबूल केलं पाहिजे.
तर, आय.पी.एल.चं फक्त उदाहरण आहे आणि मला वेगळ्याच विषयावर इथं लिहायचं आहे, हे चाणाक्ष वाचकांच्या आतापर्यंत लक्षात आलं असेलच ! तर मुद्दा असा आहे की, लोकसभेच्या निवडणुका आता संपल्या असून, लागायची ती… सॉरी, लागायचा तो निकाल लागलेला आहे. देशातल्या एक टक्क्यापेक्षा कमी लोकांनी प्रत्यक्ष सहभाग घेतलेल्या आणि जास्तीत जास्त पंचवीस - तीस टक्के (एकूण लोकसंख्येपैकी) लोकांनी मत नोंदवून साजरा केलेल्या या ‘राष्ट्रीय सोहळ्या’त विशेष भाग घेऊन आपण काय कमावलं आणि न घेऊन खरंच किती गमावलं, यावर चिंतन करण्याची ही योग्य वेळ आहे, असं मला वाटतं.
या आधीच्या म्हणजे, २०१४ सालच्या लोकसभेच्या निवडणुका बहुतेक पहिल्यांदाच प्रत्यक्ष मैदानापेक्षा सोशल मिडीयावर जास्त ‘लढल्या’ गेल्या असाव्यात. पूर्वी निवडणुका जाहीर झाल्या की, सगळे ‘बिनपगारी फुल अधिकारी’ कार्यकर्ते हातातला काम-धंदा सोडून आपापल्या आवडीच्या उमेदवाराच्या संपर्क कार्यालयात ‘ड्युटी’वर स्वतःहून हजर व्हायचे. आपली आणि आपल्यावर अवलंबून असलेल्या कुटुंबियांच्या उद्याच्या जेवणाची सोय झालेली नसली तरी चालेल, पण पुढच्या पाच वर्षांसाठी देशाच्या कारभाराची घडी नीट बसवण्याची नैतिक आणि राजकीय जबाबदारी स्वेच्छेनं अंगावर घेऊन हे कार्यकर्ते ‘मैदानात’ उतरायचे. नोकरीच्या ठिकाणी कामचुकारपणा करणारी माणसं प्रचाराच्या कामात मात्र आश्चर्यकारकरीत्या चोख असायची. स्वतःच्या बहिणीच्या लग्नाच्या पत्रिका पाहुण्यांना द्यायला जात नसतील, पण आपल्या उमेदवाराची पत्रकं मात्र दारोदारी फिरुन वाटली जायची. उमेदवारांकडून ‘श्रमपरिहारा’ची सोय केली जात असली तरी, फक्त तेवढ्यासाठी ही एवढी सगळी माणसं झपाटल्यागत काम करायची, असं म्हणणं चुकीचंच नाही तर अन्यायकारकही ठरेल.
२०१४ च्या निवडणुकीवेळी ‘प्रचार’ करणाऱ्या कार्यकर्त्यांची संख्या कित्येक पटीनं वाढलेली दिसली. पण हे कार्यकर्ते आपापला कामधंदा सुरु ठेवून, फावल्या वेळात फॉरवर्ड… सॉरी, प्रचार करणारे कार्यकर्ते होते. प्रत्यक्ष मैदानात उतरून काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांची टंचाई मात्र तीव्रतेनं जाणवू लागली. मग उमेदवारांनीसुद्धा आपल्या मतदारसंघाच्या नकाशात सोशल मिडीयालाही सामावून घेतलं. फेसबुक, ट्विटर, व्हॉट्सऐपवर लाईक, शेअर, कमेंट, फॉरवर्ड, कॉपी-पेस्ट, टॅग, रिप्लाय, लव्ह, हा-हा, ब्लॉक आणि ट्रोल करुन-करुन हे शिंगरु कार्यकर्ते हेलपाट्यानंच दमू लागले. यांच्यासाठी तर ‘श्रमपरिहारा’ची सोयसुद्धा नव्हती. त्याबाबतीत त्यांना खरेखुरे स्वयंसेवक - स्वतःची सेवा स्वतःच करणारे - बनावे लागले.
२०१४ पूर्वी प्रत्यक्ष प्रचाराचा अनुभव असूनही, २०१४ मध्ये मी ह्या सोशल मिडीयावरच्या ‘सोहळ्या’त सहभागी झालो. आपल्याला पटणाऱ्या पक्षाचा, उमेदवाराचा प्रचार करताना इथं प्रत्यक्ष जबाबदारी घ्यावीच लागत नाही, हे लक्षात आलं. (प्रत्यक्ष दारोदारी जाऊन प्रचार केला की, तेच लोक उद्या तुम्हाला तुमच्या उमेदवाराबद्दल प्रश्न विचारु शकतात. तसं काही ऑनलाईन प्रचारात घडत नाही. ऑनलाईन पुंगी वाजली तर वाजली, नाहीतर डिलीट करुन टाकली, असा सोयीस्कर प्रकार !) आपल्या पक्षाच्या चांगल्या गोष्टी मांडणं आणि विरोधकांच्या चुका शोधून काढणं, हासुद्धा आता अभ्यासाचा विषय न राहता, हमाली काम बनून गेलं. म्हणजे, जुने संदर्भ, बातम्या, कात्रणं, डायरीतल्या नोंदी, जुन्या लोकांशी चर्चा, मतदारसंघाचा दौरा, पाहणी, आकडेवारी, हे सगळं कटकटीचं, गुंतागुंतीचं आणि वेळखाऊ काम वाटू लागलं. त्यापेक्षा ‘की-वर्ड’ टाकून गुगल आणि विकीपेडीयावर ‘अधिकृत’ संदर्भ बसल्या जागी मिळू लागले. तिकडून उचलायचे आणि इकडं चिकटवायचे की झालं काम ! त्याहीपुढं जाऊन मग पगारी आय.टी. सेलकडून रोजच्या रोज लेख, फोटो, आलेख, आणि आकडेवारीचा रतीबच सुरु झाला. आकडेवारी, अनुभव, आणि अभ्यासातून मतं बनवण्याचा काळ मागं पडला आणि तयार मतंच थेट आपल्या घरात, हातात, आणि मेंदूत फीड केली जाऊ लागली.
तर, २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीचा ‘ऑनलाईन’ प्रचार जोरात सुरु होता. आपल्याच आजूबाजूच्या, आपल्याच माहितीतल्या ‘आपल्या’ माणसांशी वारंवार ऑनलाईन खटके उडू लागले. आपल्याला पटणाऱ्या विचारसरणीपेक्षा कुणाचे वेगळे विचार असू शकतील हे पटेनासं झालं. आपल्या विचारांपेक्षा वेगळा (विरुद्धच असेल असं नाही, फक्त वेगळा) विचार मांडणारा प्रत्येकजण आपला विरोधकच वाटू लागला. अशा विरोधकांचीसुद्धा मतं आपल्याइतकीच ठाम आहेत हे माहिती असूनही, त्यांची ‘चुकीची’ मतं बदलण्याचा अट्टाहास सुरु झाला. प्रचार मागं पडून ‘प्रचारकी’ बोलणंच वाढलं. गंमत म्हणजे, समोरासमोर प्रत्यक्ष भेटल्यावर हसत-खेळत चर्चा करणारेच ऑनलाईन चर्चेत मात्र भयंकर उग्र बनून हमरी-तुमरीवर येत होते. मग कुणाला ब्लॉक करणं, कुठल्या ग्रुपमधून बाहेर पडणं, कुणाच्या इनबॉक्समध्ये घुसून ‘ग्यान’ पाजळणं, असले प्रकार घडू लागले. सोशल मिडीयावरील प्रचाराच्या उदयाचा साक्षीदार आणि प्रतिनिधी म्हणून मीसुद्धा यातल्या काही गोष्टी केल्या, खोटं कशाला बोला ?
२०१४ च्या निवडणुकांचे निकाल जाहीर झाले आणि मग ‘खरा’ प्रचार कुणी, कसा, कधी केला ते हळू-हळू लक्षात येऊ लागलं. आपण आपल्याच माणसांशी वाद घातले, स्वतःचा वेळ घालवला, संबंध बिघडवून घेतले, प्रसंगी वैयक्तिक आणि व्यावसायिक नुकसानही सोसलं. पण एवढं करुन आपण ‘खरा प्रचार’ केला का, याचं उत्तर ‘नाही’ असंच द्यावं लागेल. दोन मित्र सोशल मिडीयावर भांडत राहिले आणि तिसऱ्याच माणसानं दोघांचा उपयोग करुन चौथ्या माणसाला निवडून आणलं, असा काहीतरी घनचक्कर प्रकार घडलेला दिसला. फक्त आपला उमेदवार किंवा पक्ष निवडून आला म्हणजेच प्रचार यशस्वी झाला, असं मला अजिबात म्हणायचं नाही. निवडून कुणीही येऊ दे, पण प्रचाराच्या प्रक्रियेत कार्यकर्ता म्हणून तुम्हाला काय मिळालं, हे जास्त महत्त्वाचं नाही का ? इथं, ‘काय मिळालं’ म्हणजे पगार, पैसा, जेवण, पार्टी, पद या अर्थानं विचारलेलं नसून, व्यक्तिशः तुम्हाला काय अनुभव आले, किती लोकांना भेटता आलं, कितीजणांच्या ओळखी वाढल्या, किती महत्त्वाचे मुद्दे समजले, माहितीत किती भर पडली, वगैरे दृष्टीनं मोजणी अपेक्षित आहे. ही कमाई झाली नसेल तर, तुमचा उमेदवार निवडून येऊ दे अगर न येऊ दे, तुम्ही स्वतः मात्र हरलात हे मान्य करावंच लागेल.
२०१९ च्या लोकसभा निवडणुका जाहीर झाल्या आणि मागच्या अनुभवावरुन तातडीनं काही गोष्टी अंमलात आणल्या. कामाव्यतिरिक्त जवळपास सगळ्या व्हॉट्सऐप आणि फेसबुक ग्रुपमधून बाहेर पडलो. ट्विटरवर आणि फेसबुकवर शक्य तितक्या अनोळखी प्रोफाईल्सना अनफॉलो किंवा अनफ्रेन्ड केलं. उरलेले लोक ‘आपलेच’ आहेत - त्यांची मतं आपल्यापेक्षा वेगळी असली तरी - हे स्वतःला समजावलं. गुगल आणि इतर वेबसाईट्सवरुन ‘फीड’ केल्या जाणाऱ्या बातम्या अनसबस्क्राईब केल्या. घरात टी.व्ही. कधीच नव्हता, पण पेपरसुद्धा बंद करुन टाकला. फेसबुक आणि व्हॉट्सऐपवर शक्यतो राजकीय पोस्टला उत्तर द्यायचंच नाही किंवा ‘आत्ता नको, नंतर बघू’ असं स्वतःला सांगायला सुरुवात केली. ‘नंतर बघू’ म्हटलं की चांगल्या-चांगल्या गोष्टी करायच्या राहून जातात, मग या अशा गोष्टी राहून गेल्या तर काय बिघडलं ? प्रत्यक्ष मैदानात उतरुन प्रचार करायला वेळ नाही ना, मग ऑनलाईन ताकावर तहान भागवायचा प्रयत्नसुद्धा नको, असं ठरवलं. कितीही पथ्य पाळायचं ठरवलं तरी कधी-कधी सवयीनं आणि भावनेच्या भरात घसरायला होतंच. पण ‘नंतर बघू’ आणि ‘अभ्यास करुनच बोलू’ या दोन युक्त्या खरंच खूप कामाला आल्या.
मतदान मात्र न चुकता केलं. ‘कुणाला मत देऊ’ हा प्रश्न आपल्याला कुणी विचारावा एवढे आपण (अजून) मोठे झालेलो नाही, याची स्वतःला जाणीव करुन दिली. त्यामुळं, फुकटचे सल्ले - तेसुद्धा ‘ऑनलाईन’ - देण्यापासून स्वतःला रोखलं. प्रत्येकाची आपापली मतं असतात, स्वतःच्या अनुभवांवर आणि अपेक्षांवर ती बनवली जातात, काळ आणि परिस्थितीनुसार ती बदलतही जातात. त्यामुळं, आपण कुणाचं तरी ‘मत’परिवर्तन घडवून आणू शकतो, हा आपलंच नुकसान करणारा भ्रम आहे, एवढं लक्षात आलं तरी खूप झालं.
पण, विशिष्ट विचारांचा, पक्षाचा आणि उमेदवाराचा प्रचार केला नसला म्हणजे कसलाच प्रचार केला नाही, असं म्हणणं मात्र चुकीचं ठरेल. आजूबाजूला घडणाऱ्या गोष्टींवर व्यक्त होणं, समस्यांचा अभ्यास करुन उपायांवर चर्चा करणं, आपण मिळवलेली माहिती - ज्ञान इतरांपर्यंत पोहोचवणं, आपल्या कामातून कुणाला तरी मदत - फायदा - समाधान मिळवून देणं, हा सगळा प्रचाराचाच भाग आहे की ! माणूसपणाचा प्रचार, परस्पर संबंधांचा प्रचार, आनंदाचा प्रचार, विश्वासाचा आणि प्रेमाचा प्रचार…
खरंच की… आधी प्रेमानं माणसं तर जिंकू या, मग निवडणुका जिंकणं फार अवघड नाही. तुम्हाला काय वाटतं ?

© मंदार शिंदे ९८२२४०१२४६
२५/०५/२०१९


Share/Bookmark

Sunday, May 19, 2019

रंपाट...

रंपाट लय रंपाट..

प्रवाहाच्या विरोधात भावा पव्हलोय मी
आणली ती स्थिती आधी माझी कधी नव्हती
येऊदेत कितीपण अडचणी माझ्या म्होरं
हसून मी बोलेन त्यांना काय चालतंय की
रंपाट लय रंपाट..
बिंधास मराठी पोरं ही रंपाट…

अभिनय आणि कश्मिरासारख्या रियल लाईफ स्ट्रगलर्सचा 'रंपाट'... अस्सल मराठी मातीतल्या मराठी माणसांच्या गोष्टी जगासमोर मांडणाऱ्या रवी जाधवचा 'रंपाट'... प्रिया बेर्डेच्या खऱ्याखुऱ्या आयुष्यातल्या खऱ्याखुऱ्या स्वप्नांचा 'रंपाट'... अंगावर येणाऱ्या ग्लॅमर इंडस्ट्रीला शिंगावर घेणाऱ्या कुशल बद्रिकेसारख्या लढवय्यांचा 'रंपाट'... ग्लॅमर, पैसा, प्रसिद्धी, यापासून सुरु होणारा पण शेवटी आपल्या मातीशी नाळ जोडणारा 'रंपाट'...!!

"इंजिनियर बनायला पैसे लागतात, डॉक्टर बनायला पैसे लागतात, फक्त 'स्टार' बनायला पैसे लागत नाहीत.. त्यासाठी लागतं लक.. नशीब !!"

"जे काही करायचंय ते आज, आत्ता, ताबडतोब.. फटाफट !! वेळ निघून गेल्यावर काहीही करुन उपयोग नाही..."

"पन्नास वर्षं झाली मी माझं स्वप्न पूर्ण व्हायची वाट बघतोय.. पण म्हणून तुझी स्वप्नंसुद्धा तू पन्नाशीत पोचल्यावर पूर्ण व्हावीत हे मला चालणार नाही..."

"सोळा वर्षांचे होईपर्यंत तुम्ही जे काही असता त्यासाठी तुमचे आईवडील जबाबदार असतात.. पण त्यानंतर फक्त तुम्ही स्वतः...!"

ॲक्टींगचा किडा वेगळा... आणि चंदेरी दुनियेच्या झगमगाटाला भुलून, एजंट लोकांना बळी पडून, 'कॉम्प्रमाईज' करुन, पैसा ओतून 'स्टार' बनायचा हट्ट वेगळा... हे अभिनयला स्वतःला एवढ्या लहान वयातच कळलंय, याबद्दल त्याचं अभिनंदन. आणि रवी जाधवनं मोठ्या पडद्यामागचं सत्य मोठ्या पडद्यावरच दाखवलंय, याबद्दल त्याचे आभार. हा सिनेमा महाराष्ट्रातल्या खेड्यापाड्यांमध्ये पोहोचावा आणि हजारो स्वप्नाळू भावी स्टार्सचे डोळे उघडावेत, हीच अपेक्षा !

मोठ्ठी स्वप्नं जरूर बघावीत, पण ती खरी करण्यासाठी लागतील तेवढे कष्ट करायची आणि सतत शिकत रहायची तयारी पाहिजे, हा मेसेज देणारा 'रंपाट' सुपरहीट होण्यासाठी खूप खूप शुभेच्छा !!

- मंदार शिंदे 9822401246




Share/Bookmark

Friday, May 10, 2019

चोर - पोलिस (नाट्य)

चोर - पोलिस
(लेखकः मंदार शिंदे ९८२२४०१२४६)
(एक मोठा पण निर्जन रस्ता. फूटपाथवर दोन बेंच दिसत आहेत. रात्रीचे साडेनऊ वाजलेत. दोन माणसांचे आवाज ऐकू येतात.)
पहिलाः चल, चल म्हणतो ना…
दुसराः नाही साहेब, जाऊ द्या मला.
पहिलाः आता जाऊ द्या काय? मगाशी त्या एकट्या माणसाला कशी दमदाटी करत होतास? नशीब, त्यानं मला बघितलं आणि आवाज दिला. चल, तुला दाखवतोच माझा हिसका…
दुसराः चुकी झाली साहेब, जाऊ द्या मला…
(एक इन्स्पेक्टर एका माणसाला ओढत आणतोय. इन्स्पेक्टर युनिफॉर्ममधे आहे. दुसऱ्या माणसाचे कपडे चुरगळलेले आहेत. तो इन्स्पेक्टरच्या तावडीतून सुटण्यासाठी धडपड करतोय.)
इन्स्पेक्टरः चल बस इथं. (त्या माणसाला बेंचवर बसवतो. तो मान खाली घालून बसतो.)
माणूसः साहेब, जाऊ द्या ना मला…
इन्स्पेक्टरः गप रे! काय लावलंय, जाऊ द्या ना.. जाऊ द्या ना.. (इन्स्पेक्टरचा फोन वाजतो. तो फोन बाहेर काढतो. थोडा दूर जाऊन फोनवर बोलतो.) हां हॅलो… कधी पोचनार?... का? आत्ता कसलं ट्रॅफीक?... पण आपलं नऊचं ठरलं होतं ना?... सॉरीला काय अर्थ आहे? दुसऱ्याच्या वेळेची काही किंमत आहे की नाही?... आता अजून अर्धा तास थांबून राहू?... (बेंचवर बसलेल्या माणसाकडं बघतो.) ठीकाय, मी पण एक काम उरकून घेतो तोवर… शक्य तितक्या लवकर या. (फोन ठेवतो आणि परत येतो.) हां, तर कोण, आहेस तरी कोण तू?
माणूसः (मान वर न करता) साहेब, चुकी झाली. माफ करा.
इन्स्पेक्टरः (फोनवरचा राग त्याच्यावर काढतो. आवाज चढवून) जेवढं विचारलंय तेवढंच सांगायचं. नाव काय तुझं? कधीपासून आलास ह्या एरियात?
माणूसः (मान खालीच) मी… मी इथंच राहतो साहेब.
इन्स्पेक्टरः एऽऽ मला शिकवतो काय रे? गेली पाच वर्षं ह्याच एरियात आहे आपण. इथल्या गोट्या खेळणाऱ्या पोरांनासुद्धा नावानं ओळखतो हां. तू याआधी कधी दिसला नाहीस इकडं…
माणूसः मी… खरं सांगतो साहेब… मला… मला जाऊ द्या… (उठून पळून जायचा प्रयत्न करतो. इन्स्पेक्टर झडप घालून त्याला पकडतो आणि पुन्हा बेंचवर बसवतो.)
इन्स्पेक्टरः हे बघ, तुझ्यासारखे छप्पन भुरटे चोर आत टाकलेत मी. माणसाचा चेहरा बघून ओळखतो आपण, त्याच्या मनात काय चाललंय ते… (त्याच्या जवळ जातो आणि त्याचा चेहरा वर करतो. काही क्षण निरखून पाहतो.) तुला बघितल्यासारखं वाटतंय कुठंतरी…
माणूसः (पुन्हा मान खाली घालतो) सांगितलं ना साहेब, मी इथलाच आहे…
इन्स्पेक्टरः गप रे! इथं नाही पाहिलेलं तुला. आणि गेल्या चार-पाच वर्षांत सुद्धा नाही. कुठंतरी पूर्वी भेटल्यासारखं वाटतंय. खरं सांग, कोण आहेस तू? कुठून आलास?
माणूसः जाऊ द्या ना साहेब, कशाला विषय वाढवताय. छोट्या-मोठ्या चोऱ्या करतो मी. ह्या रस्त्याला सामसूम असते संध्याकाळपास्नं. पोलिस-बिलिस कुणी फिरकत नाही आठनंतर…
इन्स्पेक्टरः (पटकन बोलून जातो) ते माहितीये मला…
माणूसः (मान वर करुन) आँ?
इन्स्पेक्टरः नाही… म्हणजे माझाच एरिया आहे ना, त्यामुळं माहिती आहेच मला - कुठं सामसूम असते, कुठं वर्दळ असते.
माणूसः (पुन्हा मान खाली घालतो) पण आजच कसं काय ह्या वेळेला आलात तुम्ही साहेब?
इन्स्पेक्टरः (आवाज चढवून) एऽऽ भुरट्या, आता माझी ड्युटी मी कुठं आणि कधी करायची हे तू सांगणार का रे मला?
माणूसः (मान वर करुन) तसं नाही साहेब, पण माझा हिशोब चुकला ना त्यामुळं.
इन्स्पेक्टरः तुझा हिशोब तर मीच जुळवणार आज… (बोलत बोलत त्याच्याकडं जाऊ लागतो. त्याचा चेहरा बघून पुन्हा थांबतो. बसलेला माणूस पटकन चेहरा फिरवतो.) तू खरं सांग कोण आहेस… तू…? (त्याला ओळख पटते पण विश्वास बसत नाही.)
माणूसः (मानेनेच होकार देतो.) होय, मीच आहे. मला माहिती होतं तू ओळखशील मला…
इन्स्पेक्टरः तू… तू खरंच राजूदादा आहेस? (त्याच्या शेजारी जाऊन त्याच्या चेहऱ्याकडं बघत बसतो.)
राजेशः (उठून उभा राहतो.) होय, मीच आहे राजेश घोडके. राजेश बळीराम घोडके. तुझा राजूदादा.
इन्स्पेक्टरः म्हणजे तू ओळखलं होतंस मला?
राजेशः होय, मगाशी त्या माणसानं पकडून दिलं ना मला तेव्हाच…
इन्स्पेक्टरः मग तोंड का लपवत होतास एवढा वेळ? ओळख का नाही सांगितलीस?
राजेशः (खिन्न हसतो) कुठल्या तोंडानं सांगणार? धाकट्या भावानं मोठ्या भावाला चोरी करताना पकडलं ही काय अभिमानाची गोष्ट आहे?
इन्स्पेक्टरः (उठून त्याच्या जवळ येतो. खांद्यावर हात ठेवतो.) दादा, अरे काय बोलतोयस तू? किती वर्षांनी भेटतोय अरे आपण… आठ? दहा?
राजेशः नऊ वर्षं झाली मला घर सोडून, बंटी. सॉरी… साहेब!
इन्स्पेक्टरः नाही नाही, बंटीच म्हण ना! किती वर्षांनी तुझ्या तोंडून माझं नाव ऐकतोय. आता कुणीच बंटी नाही म्हणत रे, सगळे बाळासाहेब म्हणतात. बाळासाहेब घोडके. (हसतो.) फक्त आई बाळ म्हणते…
राजेशः आई… कशी आहे रे आई? तुझ्यासोबतच राहते? की गावाकडंच आहे? आणि बाबा? आपले बाकीचे नातेवाईक? आपले मित्र? कसे आहेत सगळे?
बंटीः (शांतपणे चालत जाऊन बेंचवर बसतो.) तुला आठवतात का अजून… सगळे?
राजेशः म्हणजे काय! सगळ्यांची खूप आठवण येते. आईची, तुझी, मित्रांची, काका-काकू, मामा, आजी… सगळ्यांची… (बेंचवर जाऊन बसतो.)
बंटीः (कुत्सितपणे हसतो.) एवढीच आठवण येते तर आला नाहीस कधी भेटायला… एखादं पत्र नाही की फोन नाही… तू घर सोडून गेल्यावर आईची काय अवस्था झाली असेल, याची कल्पना तरी आहे का तुला?
राजेशः मान्य आहे मला… मान्य आहे मी तुम्हा सगळ्यांना त्रास होईल असा वागलो. पण… पण मला घर सोडणं भाग होतं बंटी. मला असह्य झालं होतं त्या वातावरणात राहणं… बाबांचे काळे धंदे, पोलिसांच्या धाडी, टोळ्यांमधली भांडणं, घरी दारु आणि पत्त्यांचे अड्डे… मला लवकरात लवकर त्यातून बाहेर पडायचं होतं बंटी… मला बाबांच्या छायेत राहून त्यांच्यासारखा गुंड नव्हतं व्हायचं…
बंटीः मग काय व्हायचं होतं तुला? हा असा भुरटा चोर? निर्जन रस्त्याला एकट्या-दुकट्याला अडवून घड्याळं-मोबाईल चोरणारा भामटा बनायचं होतं तुला?
राजेशः (शरमेनं मान खाली घालतो.) मान्य आहे मला… माझे निर्णय चुकले असतील. जे ठरवलं ते करता आलं नसेल. पण… पण मगाशी तुझ्याकडं बघून मी ते सगळं विसरलो. तू तरी त्या चक्रातून सुटलास. तू पोलिस झालास बंटी… माझंदेखील स्वप्न होतं पोलिस इन्स्पेक्टर व्हायचं. लहानपणी आपल्याला, आईला मारहाण करणारे आपले बाबा फक्त पोलिसांच्या वर्दीला घाबरायचे. तेव्हापासून वाटायचं, आपण मोठं झाल्यावर पोलिस व्हायचं. आणि… आणि बळीराम घोडकेच्या टोळीचा नायनाट करायचा!
बंटीः दादा… काय बोलतोयस तू हे?
राजेशः होय बंटी, हे स्वप्न घेऊनच मी घराबाहेर पडलो. पण… (निराशेनं मान हलवतो.) बरं, ते जाऊ दे. आई… आई खूप खूष असेल ना रे? तिनं बिचारीनं सगळीच आशा सोडून दिली होती. मला… मला भेटवशील तिला? मी घरी येऊ तुझ्या?
बंटीः (डोळे पुसतो.) अरे, म्हणजे काय… घरी ना… हो हो… (फोन वाजतो. बंटी फोन बाहेर काढतो. थोडा दूर जाऊन फोनवर बोलतो.) हॅलो… हो हो, तिथंच थांबलोय मी… या तुम्ही लवकर… किती वाजले काही कळतंय की नाही? (राजेशकडं बघतो.) आणि हो, जवळ आल्यावर मला फोन करा. डायरेक्ट येऊ नका, माझ्यासोबत आणखी कुणीतरी असेल… नाही नाही, काळजी नको… अहो, भाऊच आहे माझा… हो, सख्खा मोठा भाऊ आहे. खूप दिवसांनी भेटलाय ना, म्हणून जरा गप्पा चालल्यात… या तुम्ही. (फोन ठेवतो आणि परत येतो.)
राजेशः तुझं महत्त्वाचं काम आहे का काही?
बंटीः नाही… म्हणजे हो… एक्चुअली काहीजण भेटायला येणार आहेत.
राजेशः (संशयाने विचारतो) इथं?
बंटीः हो… म्हणजे जरा कॉन्फिडेन्शियल काम आहे. चौकीवर सगळी कामं नाही करता येत, म्हणून इथं… पण जास्त वेळ नाही लागणार. तू थांब इथंच. ते आले की मी जाऊन बोलतो आणि मग एकत्रच जाऊ घरी. ए मी आईला फोन करुन सांगू का, तू येणारेस म्हणून? (मोबाईल काढण्यासाठी खिशात हात घालतो.) ती खूष होईल खूप.
राजेशः (बंटीचा हात धरतो.) नको नको, तिला सरप्राईज देऊ आपण. मी थांबतो. तू तुझं काम करुन घे.
बंटीः एक काम कर ना नाहीतर… मी तुला पत्ता सांगतो, तू डायरेक्ट घरीच जा. आईला भेट, गप्पा मार. मी येतो माझी ड्युटी संपवून.
राजेशः अरे नको, मला एकट्याला नको पाठवूस. माझी अजून मनाची तयारी नाही झाली तेवढी. मी भेटल्याचा आनंद होईल म्हणा आईला, पण मी कोण आहे हे कळाल्यावर तिला काय वाटेल सांगता येत नाही. ती कशी रिऐक्ट होईल माहिती नाही. त्यापेक्षा आपण सोबतच जाऊ.
बंटीः असं म्हणतोस? बरं, ठीकाय. मी आपलं तुला ताटकळत ठेवायला नको म्हणून म्हटलं… (अस्वस्थपणे येरझाऱ्या घालतो.) ही समोरची पार्टी पण एवढा वेळ लावतीय ना… आत्तापर्यंत ड्युटी संपवून घरी गेलो पण असतो… (फोन वाजतो. बंटी फोन बाहेर काढतो. थोडा दूर जाऊन फोनवर बोलतो.) हां हॅलो… पोचले का तुम्ही?... हो हो, थांबा तिथंच… आलोच मी रोड क्रॉस करुन… (फोन ठेवतो. राजेशकडं वळतो.) दादा, तू थांब इथंच. मी आलो काम उरकून. (गडबडीनं दुसऱ्या बाजूला निघून जातो.)
(बंटी गेल्याची खात्री करुन राजेश उठतो. कपडे झटकतो, शरीर ताणतो. त्याची चाल बदललेली असते. बंटी गेला त्या दिशेला बघत उभा राहतो. काही सेकंदातच पोलिस गाडीचा सायरन वाजतो. अचानक घाबरलेला बंटी धडपडत येतो आणि राजेशच्या अंगावर आदळतो.)
बंटीः दादा… दादा, पोलिस… पळ इथून, दादा… मेलो…
राजेशः (बंटीला घट्ट धरुन ठेवतो.) बंटी… अरे काय झालं तुला? तू स्वतः पोलिस आहेस, विसरलास काय?
बंटीः नाही दादा… मी… खोटं बोललो. मी पोलिस नाही… मी बाबांचाच धंदा चालवतोय… आपण दोघंही सारखेच आहोत, दादा. आपल्या रक्तातच हा धंदा आहे… तू चल, मी तुला सांगतो सगळं… आत्ता इथून निघ आधी… ते येतील… ते बघ आले… इकडंच आले ते…
राजेशः अरे पण त्यांच्याकडं गाडी आहे. तू किती लांब पळणार? त्यापेक्षा… तुझ्याकडं रिव्हॉल्व्हर आहे ना? चालव ना त्यांच्या गाडीवर… पंक्चर तरी कर…
बंटीः (राजेशच्या पकडीतून सुटण्यासाठी धडपडतो, ओरडतो.) तुला समजत कसं नाही रे… मी खरा पोलिस नाही. ही वर्दी खोटी आहे, ही पिस्तूलपण खोटी आहे. तू… तू चल ना इथून…
राजेशः (शांतपणे पँटच्या मागे खोचलेलं रिव्हॉल्व्हर काढतो.) मग ही ट्राय करतोस?
बंटीः (राजेशच्या हातात पिस्तूल बघून अवाक्‌ होतो. मागं मागं सरकत बेंचवर कोसळतो.) कोण… कोण आहेस तू?
राजेशः तू जसा खोटा पोलिस होतास ना, तसाच मी पण खोटा चोर होतो. (पिस्तूल बंटीवर रोखतो. खिशातून फोन काढतो. नंबर डायल करतो.) गुड इव्हिनिंग सर, एसीपी राजेश घोडके हिअर… येस्स सर, मिशन सक्सेसफुल! बळीराम घोडके टोळीचा म्होरक्या बाळासाहेब घोडके माझ्या ताब्यात आलाय… होय सर, मी त्यासाठीच थांबलो होतो. समोरच्या पार्टीच्या चारही जणांना आपली माणसं घेऊन गेलीत… होय सर, मी स्वतः बाळा घोडकेला घेऊन येतोय… थँक्यू सर, तुम्ही माझ्यावर विश्वास टाकलात म्हणूनच हे शक्य झालं… आता बळीराम घोडकेच्या टोळीचा नायनाट झालाच म्हणून समजा… ओक्के सर… गुड नाईट! (फोन ठेवतो. बंटीकडं बघतो आणि चालायला लागतो. बंटी मान खाली घालून त्याच्यामागे चालत जातो.)

© मंदार शिंदे 9822401246 (प्रयोगासाठी पूर्वपरवानगी आवश्यक)


Share/Bookmark

Friday, April 26, 2019

ल्युसी

ल्युसी
- मंदार शिंदे 9822401246

माणूस आपल्या मेंदूचा किती वापर करतो याबद्दल खूप संशोधन झालंय, अजूनही, होतंय. असं म्हणतात की, मानवी मेंदूच्या जास्तीत जास्त दहा टक्क्यांपेक्षा जास्त क्षमतेचा अजूनपर्यंत वापरच झालेला नाही. जर दहा टक्के क्षमता वापरुन माणसानं कॉम्प्युटर, रोबो, विमानं, सॅटेलाईट, अणुबॉम्ब, आणि काय काय बनवलं असेल, तर पन्नास-साठ-सत्तर टक्के क्षमतेनं अजून काय-काय करु शकेल ?!?
याच विषयावर २०१४ साली आलेला एक सिनेमा म्हणजे ‘ल्युसी’.
तैवान देशातल्या तैपेई शहरात शिक्षणासाठी येऊन राहिलेल्या, पंचवीस वर्षांच्या एका अमेरिकन तरुणीची, ल्युसीची ही गोष्ट. ल्युसीचा नवीन बॉयफ्रेन्ड आहे रिचर्ड. रिचर्ड काम करतो जॅन्ग नावाच्या एका कोरियन डॉन आणि ड्रग माफियासाठी. या रिचर्डमुळं ल्युसीला काहीही कल्पना नसताना एक ‘ड्रग म्यूल’ बनावं लागतं. (ड्रग म्यूल म्हणजे अंमली पदार्थांची तस्करी करण्यासाठी आपल्या शरीराचा वापर करणारे / करु देणारे लोक.)
होतं असं की, रिचर्ड ल्युसीला एक छोटंसं काम सांगतो. काम एवढंच की, काही कागदपत्रांची एक ब्रीफकेस जॅन्गकडं नेऊन द्यायची असते. अर्थातच, रिचर्ड ल्युसीशी खोटं बोलतो. प्रत्यक्षात त्या ब्रीफकेसमध्ये असतात अतिशय किंमती सिन्थेटीक ड्रग ‘सीपीएच-फोर’ची चार पाकिटं. ब्रीफकेस पोहोचवताना झालेल्या गडबडीत जॅन्गचे लोक रिचर्डचा गोळ्या घालून खून करतात आणि ल्युसीला पकडून नेतात.
ल्युसीनं जॅन्गला देण्यासाठी आणलेली सीपीएच-फोरची चारही पाकिटं युरोपात पोहोचवायची असतात. त्यासाठी तीन माणसांचं पोट फाडून, प्रत्येकी एक पाकीट त्यांच्या पोटातल्या पोकळीत लपवलं जातं. ल्युसी आयतीच त्यांच्या तावडीत सापडलेली असते. एक तर अमेरिकन, त्यातून स्टुडंट. युरोपात ड्रग्ज वाहून न्यायला परफेक्ट ‘कॅरीयर’ !! तिच्याकडं बघून कुणाला शंकासुद्धा येणार नाही. मग तिचं पोट फाडून चौथं पाकीट तिच्या पोटात लपवलं जातं.
माफियांच्या कैदेत असताना झालेल्या झटापटीत, एक गुंड ल्युसीच्या पोटात लाथ घालतो. तिच्या पोटात लपवलेलं ड्रग्जचं पाकीट त्यामुळं फुटतं आणि मोठ्या प्रमाणावर ते ड्रग तिच्या शरीरात पसरु लागतं.
ल्युसीच्या शरीरात पसरणाऱ्या सीपीएच-फोरचा तिच्यावर काय परिणाम होतो माहितीये ? तिच्या शरीरात काही बिघाड होण्याऐवजी तिला विलक्षण शारीरिक आणि मानसिक शक्ती प्राप्त होतात. (आपल्या हिंदी-मराठी सिनेमात एखादा बॉम्बस्फोट होऊन हिरोचा सुपरहिरो होतो, आणि फक्त लाल रंगाचं फूल किंवा रुमाल त्याची शक्ती नाहीशी करु शकतो, वगैरे, असंच काहीतरी असावं बहुतेक…)
तिला प्राप्त झालेल्या शक्ती म्हणजे - टेलिपॅथी (म्हणजे कुठल्याही भौतिक साधनांशिवाय थेट दुसऱ्या व्यक्तीच्या मनाशी संवाद साधणं - मन की मन से बात!); टेलिकिनेसिस (म्हणजे हात न लावता नुसत्या इच्छाशक्तीनं प्रत्यक्ष वस्तू हलवणं); मनातल्या मनात भूतकाळ किंवा भविष्यकाळात प्रवास करणं (म्हणजे ज्याला मराठीत ‘टाईम ट्रॅव्हल’ म्हणतात तेच); आणि कुठल्याही प्रकारच्या वेदनेची जाणीवच न होणं (म्हणजे, ल्युसी को दर्द नही होता, हाईंग !!).
या शक्ती प्राप्त होत असताना ल्युसीचं व्यक्तिमत्त्वसुद्धा अंतर्बाह्य बदलून जातं. आता ती एक निर्दयी आणि भावनारहीत व्यक्ती (?) बनलेली असते. तिला मिळालेल्या अचाट शक्तींचा वापर करुन ती, तिला डांबून ठेवणाऱ्या गुंडांना मारुन टाकते आणि त्यांच्या कैदेतून पळून जाते.
सगळ्यात आधी ल्युसी जवळचं हॉस्पिटल शोधून काढते आणि तिच्या पोटात लपवलेलं ड्रग्जचं पाकीट काढून टाकण्यासाठी ऑपरेशन करुन घेते. तिथल्या डॉक्टरांना तिच्या पोटातून ते पाकीट काढून टाकण्यात यश येतं. ऑपरेशन करणारे डॉक्टर ल्युसीला सीपीएच-फोर बद्दल आणखी माहिती देतात.
प्रत्येक गरोदर स्त्री नैसर्गिकरीत्या गरोदरपणाच्या सहाव्या आठवड्यात सीपीएच-फोर नावाचा पदार्थ निर्माण करते, पण अगदीच सूक्ष्म प्रमाणात. पोटातल्या गर्भाच्या वाढीसाठी आवश्यक ऊर्जा पुरवण्याचं काम हा पदार्थ करतो. मोठ्या प्रमाणावर हा पदार्थ शरीरात पसरला तर ती व्यक्ती वाचणं शक्य नसतं. त्यामुळं ल्युसीचं जिवंत राहणं डॉक्टरांच्या मते चमत्काराहून कमी नसतं.
आपल्या वाढत चाललेल्या शारीरिक आणि मानसिक क्षमतांचा उपयोग लोककल्याणासाठी करण्याची इच्छा ल्युसीमध्ये जागृत होते. तिच्यासोबत ज्यांची पोटं फाडून सीपीएच-फोरची पाकीटं लपवण्यात आली होती, त्या इतर तिघांचा शोध लावायचं ती ठरवते. त्यासाठी ती पुन्हा जॅन्गच्या हॉटेलमध्ये जाते. यावेळी जॅन्गच्या बॉडीगार्डना धडाधड मारुन टाकत, ती थेट जॅन्गपुढं जाऊन पोहोचते आणि टेलिपॅथीच्या माध्यमातून जॅन्गऐवजी त्याच्या मनाशी संवाद साधते. त्याच्या मनातून त्या तीन ड्रग म्यूल्सची ठिकाणं ती माहिती करुन घेते. (मला काय वाटतं, पोलिसांकडं अशी ताकद आली तर गुन्ह्यांचा तपास केवढा सोपा होईल ना ? लपवलेली शस्त्रं, लपवून ठेवलेला चोरीचा माल, फरार सहकारी, अशा सगळ्यांची माहिती डायरेक्ट आरोपीच्या मनातून पोलिसांच्या मनात. मग पोलिस कस्टडी नको की थर्ड डिग्री नको. टायरमध्ये घालणं नको की बर्फाच्या लादीवर झोपवणं नको. अहिंसा परमो धर्मः !!)
आता पुढची योजना आखण्यासाठी ल्युसी एका मैत्रिणीच्या घरी येते. आपल्याला नक्की काय झालंय आणि आपलं यापुढं नक्की काय होणार आहे, हे समजून घेण्याचा ती प्रयत्न करते. इंटरनेटवर याबद्दल खूप सारी माहिती शोधते आणि वाचून टाकते. त्या माहितीमध्ये तिला जगप्रसिद्ध शास्त्रज्ञ आणि प्रोफेसर सॅम्युएल नॉर्मन यांच्याबद्दल कळतं. प्रोफेसर नॉर्मन याच विषयाचा अनेक वर्षं अभ्यास करतायत, असं समजल्यावर ती त्यांची सगळी भाषणं, लेख, रिसर्च पेपर, वगैरे वाचून टाकते. (जगात केवढं ज्ञान आहे आणि आपल्याकडं किती थोडासाच वेळ आहे, असं वाटणाऱ्या माझ्यासारख्या लोकांना ही शक्ती मिळवायला फारच आवडेल…)
तर, प्रोफेसर नॉर्मन यांच्या आयुष्यभराच्या मेहनतीचा काही मिनिटांत फडशा पाडून, ल्युसी त्यांना डायरेक्ट फोन लावते. तिच्या वाढत जाणाऱ्या क्षमतांबद्दल, मेंदूच्या वाढत्या वापराबद्दल ती त्यांना सांगते. आधी प्रोफेसर नॉर्मनचा तिच्यावर विश्वास बसत नाही, त्यांना वाटतं कुणीतरी त्यांची चेष्टा करतंय. पण ल्युसी आपल्या अचाट शक्तींचा वापर करुन, त्यांना काही जादूचे प्रयोग करुन दाखवते, ज्यामुळं ते अचंबित होतात आणि ल्युसीच्या बोलण्यावर विश्वास ठेवतात.
एकूण क्षमतेच्या दहा टक्के मेंदूचा वापर करुन माणूस काय करु शकतो, वीस टक्के वापरता आली तर काय करु शकेल, तीस टक्क्याला तो कुठं पोहोचेल, आणि चाळीस-पन्नास-सत्तर टक्के क्षमता वापरता आली तर काय-काय घडू शकेल, या सगळ्याचे अंदाज बांधणारं प्रेझेंटेशन प्रोफेसर नॉर्मननी जगासमोर केलेलं असतं. पण ही केवळ कल्पना आहे, असं घडू शकणार नाही, असंही त्यांचं मत असतं. ल्युसी त्यांना फोनवर सांगते की, त्यांचे अंदाज बरोबर आहेत, कारण ती मेंदूच्या क्षमतेचे हे टप्पे पार करत चाललेली आहे आणि नॉर्मनच्या भाकीतानुसार शक्ती तिला प्राप्त होत चाललेल्या आहेत. नॉर्मनसाठी हे एकाच वेळी समाधानकारक आणि भीतीदायकसुद्धा असतं. (आपले अंदाज खरे ठरले याचं समाधान, पण ते खरे ठरल्यावर काय भयानक परिस्थिती ओढवेल याचं ज्ञान असल्यानं भीतीसुद्धा !)
प्रोफेसर नॉर्मनशी बोलून झाल्यावर ल्युसीच्या मनात बऱ्याच गोष्टींबाबत स्पष्टता येते. ती आता जॅन्गच्या मनातून काढलेल्या माहितीनुसार सीपीएच-फोरची बाकी तीन पाकिटं मिळवायला पॅरीसला जाते. पॅरीसच्या वाटेवर असताना ती पेरी देल रिओ नावाच्या एका फ्रेंच पोलिस अधिकाऱ्याशी संपर्क साधते आणि ड्रग्जची पाकिटं शोधण्यात मदत करायची विनंती करते.
विमान प्रवासादरम्यान ल्युसी शॅम्पेनचा एक घोट घेते, ज्यामुळं तिच्या पेशींची रचना अस्थिर होऊन, तिच्या शरीराचं विघटन व्हायला लागतं. तिचं शरीर आता पेशींचं पुनर्निमाण करु शकणार नाही आणि शरीराचं विघटन थांबवण्यासाठी तिला आणखी सीपीएच-फोरचा डोस घ्यायला लागणार, हे तिच्या लक्षात येतं.
पॅरीसमध्ये पोहोचल्यावर ल्युसी पोलिस ऑफीसर देल रिओच्या मदतीनं ड्रग्जची पाकिटं शोधून काढते. सशस्त्र पोलिसांना आणि कोरियन ड्रग टोळीतल्या गुंडांना ती आपल्या शक्ती वापरुन निष्प्रभ करुन टाकते. सीपीएच-फोर हातात आल्यावर ती गडबडीनं प्रोफेसर नॉर्मन यांना भेटायला धावते.
ल्युसीच्या बाबतीत घडत असलेल्या गोष्टी, आधी कुणाच्याही बाबतीत घडलेल्या नसतात. त्यामुळं, तिचं पुढं काय होणार किंवा तिनं आता काय करावं, याबद्दल ठोस काहीच सांगता येणार नाही, फक्त अंदाज व्यक्त करता येईल, असं प्रोफेसर नॉर्मन सांगतात. ते ल्युसीला म्हणतात, “हे बघ… तू आयुष्याचा अगदी मुळापासून विचार केलास तर - म्हणजे, अगदी सुरुवातीला, एका पेशीचं विभाजन होऊन दोन पेशी तयार होण्याची प्रक्रिया, तिथपासून बघितलं तर - आयुष्याचा एकमेव उद्देश म्हणजे आपल्याला मिळालेलं ज्ञान पुढे देत राहणं. यापेक्षा उच्च उदात्त असा दुसरा कुठलाही उद्देश नव्हता, नसेल. त्यामुळं, तुला प्राप्त होत असलेल्या ह्या एवढ्या सगळ्या ज्ञानाचं काय करायचं, असं जर तू मला विचारत असशील, तर मी म्हणेन… पुढे देत रहा.” (जे जे आपणांसि ठावे । ते ते इतरांसि सांगावे । शहाणे करोनि सोडावे । सकळजन ॥ असं समर्थ रामदासांनी उगीच म्हटलंय का ?)
आपल्याला जे काही ज्ञान प्राप्त होईल ते सगळं, प्रोफेसर नॉर्मन आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांच्या मदतीनं जगाला देऊन टाकण्यासाठी ल्युसी तयार होते.
इकडं प्रोफेसर नॉर्मन आणि ल्युसी जगाच्या उद्धारासाठी मोठमोठ्या योजना बनवत असताना, ह्याच जगातला एक करंटा डॉन जॅन्ग ते ड्रग्ज मिळवण्यासाठी आपली टोळी घेऊन येतो आणि फ्रेंच पोलिसांसोबत गोळीबार-गोळीबार खेळतो. (जॅन्ग्या लेका, कुठं फेडशील ही पापं ??)
आता प्रोफेसर नॉर्मनच्या प्रयोगशाळेत ल्युसी काळ आणि आयुष्य या विषयांवर शास्त्रज्ञांना मार्गदर्शन करत असते. तिच्या सांगण्यानुसार, मानवी जीवनाचं आणि मानवाच्या अस्तित्त्वाचं खरं मोजमाप फक्त वेळेच्या स्वरुपातच होऊ शकतं. वेळेचा संदर्भ काढून टाकला, तर आपलं अस्तित्त्वच नष्ट होतं. सर्व गोष्टी विशिष्ट काळापुरत्याच अस्तित्त्वात असतात, आणि त्या विशिष्ट काळाच्या आधी किंवा नंतर त्या आपल्याला दिसू शकत नाहीत, कारण तेव्हा त्या अस्तित्त्वात नसतात. त्यामुळं, आपल्या अस्तित्त्वाचं खरं मोजमाप वेळेव्यतिरिक्त दुसऱ्या कुठल्याही परिमाणात होऊ शकत नाही. (हे परत परत तेच लिहिलंय की काय, असं वाटू शकेल. पण इलाज नाही… कारण, ते समजायला जेवढं अवघड आहे, त्यापेक्षा समजावून सांगायला जास्त अवघड आहे. असो.)
ल्युसीच्या सांगण्यावरुन, त्या शिल्लक राहिलेल्या तीन पाकिटांमधलं सीपीएच-फोर तिच्या शरीरात भसाभस घुसवलं जातं. तिच्या शरीराचा आकार आता बदलायला लागतो आणि तिचं शरीर एका विचित्र काळ्या रंगाच्या वायरचं रुप घेते. अशा अनेक वायर्स, सापांसारख्या सळसळत सुटतात आणि त्या प्रयोगशाळेतल्या कॉम्प्युटर आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंवर आपोआप गुंडाळल्या जातात. या सगळ्या इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंचं एकत्रित दळण घालून, ल्युसी एक नवीनच वस्तू तयार करते - सध्याच्या कॉम्प्युटर्सपेक्षा अगदी वेगळा असा पुढच्या पिढीतला एक ‘सुपर कॉम्प्युटर’ ! एक असा सुपर कॉम्प्युटर, ज्यामध्ये ल्युसीला प्राप्त झालेलं विश्वभरातलं ज्ञान साठवलेलं असेल.
पूर्वी आयुष्यभर कष्ट करुन, घरं, व्यवसाय, इमारती, वगैरे बांधून झाल्यावर लोक म्हातारपणी तीर्थयात्रेला जायचे. आपला सुपर कॉम्प्युटर बांधून झाल्यावर ल्युसी काळ-यात्रेला जायला निघते… स्पेस-टाईम जर्नी ! मानवजातीची आत्तापर्यंत माहिती असलेली सर्वांत जुनी पूर्वज, जिचं नावसुद्धा ल्युसीच ठेवलेलं आहे, तिच्यापर्यंत (म्हणजे काही हजार कोटी वर्षं) भूतकाळात जाऊन पोहोचते. मग काळाच्या सुरुवातीला, म्हणजे बिग-बॅन्गपर्यंत जाते, डायनासोर आणि उत्क्रांतीच्या वाटेवरच्या बाकीच्या सगळ्या प्राण्यांची भेट घेत येते.
हे असलं ब्रह्मांडाला कवेत घेणारं काहीतरी ‘न भूतो न भविष्यति’ प्रकरण सुरु असताना, तो करंटा कोरियन जॅन्ग नेमका मधेच कडमडतो. प्रोफेसर नॉर्मनच्या प्रयोगशाळेचं दार तोडून उघडण्यासाठी त्याला चक्क रणगाडाविरोधी क्षेपणास्त्र वापरायला लागलेलं असतं. (बहुतेक असं बजेट वाढत गेल्यामुळंच तो जास्त वैतागला असावा…) जॅन्ग थेट ल्युसीच्या डोक्याला बंदूक लावतो. ती बिचारी काळ-प्रवासात कुठल्या कुठं जाऊन पोहोचलेली असते आणि हा तिच्या मर्त्य शरीरावर बंदूक रोखून उभा असतो. मानवी जीवनाचा उद्देश ‘देण्या’वरुन ‘घेण्या’कडं सरकला, की ही अशी विध्वंसक माणसं तयार होत असावीत. आपण दुसऱ्यांसोबत स्वतःचासुद्धा नाश करतोय, हेसुद्धा त्यांना कळत नसतं.
सीपीएच-फोरच्या भरमसाठ डोसामुळं ल्युसीच्या मेंदू वापराची क्षमता झपाट्यानं वाढत असते. जॅन्ग बंदुकीतून गोळी झाडतो खरी, पण ती गोळी ल्युसीपर्यंत पोहोचण्याआधीच, ल्युसी शंभर टक्के क्षमता साध्य करते आणि बुम्‌… क्षणात तिथून अदृश्य होते. एकदम गायब !! तिचे कपडे आणि तो काळा सुपर कॉम्प्युटर फक्त शिल्लक राहतात.
पोलिस भारतातले असोत की फ्रान्सचे, सगळं महत्त्वाचं घडून गेल्यावरच पोहोचतात. देल रिओ असाच (नियमानुसार) उशीरा पोहोचतो. बाहेर गोळीबार-गोळीबार खेळ अर्धवट सोडून आत घुसलेला जॅन्ग त्याला दिसतो. अखिल मानवजातीच्या वतीनं तो जॅन्गवर गोळ्यांचा वर्षाव करुन त्याच्या दुष्कृत्यांचा बदला घेतो. तिकडं आपला काळा सुपर कॉम्प्युटर आपलं सगळं ज्ञान एका अद्ययावत काळ्याच रंगाच्या पेन ड्राईव्हमध्ये ट्रान्सफर करतो. तो ब्रह्मांडाचं ज्ञान साठवलेला पेन ड्राईव्ह विश्वकल्याणासाठी प्रोफेसर नॉर्मनच्या हवाली करतो आणि आपलं अल्प मुदतीचं अवतार कार्य संपवून, आहे त्या जागेवर विसर्जित होतो.
उशीरा पोहोचलेला पोलिस ऑफीसर देल रिओ प्रोफेसर नॉर्मनकडं चौकशी करतो - “ल्युसी कुठं आहे?” त्याच वेळी त्याच्या फोनवर टेक्स्ट मेसेज येतोः “मी सगळीकडे आहे.”
ल्युसी शेवटी सगळ्यांना सांगते, “आपल्याला करोडो वर्षांपूर्वी हे आयुष्य मिळालं. त्याचं करायचं काय हे आता तुम्हाला माहिती झालंय…”
मानवी मेंदूच्या क्षमतेपैकी दहा टक्क्यांच्या आत वापर करुन माणसानं जे काही साध्य केलंय, ते बघता, दहा टक्क्यांच्या पुढं गेल्यास तो काय करु शकेल, याबद्दल कुतूहल आणि भीती दोन्ही वाटते. प्रोफेसर नॉर्मन म्हणतात तसं, “माणसाला आपल्या स्वतःच्या असण्यापेक्षा (अस्तित्वापेक्षा) आपल्याकडं काय आहे (मालकीच्या वस्तू) याचीच जास्त काळजी लागून राहिलेली असते.” (मूळ वाक्यः We humans are more concerned with having than with being.) या देण्या-घेण्याच्या प्रवृत्तीवरच माणसाचं ‘असणं’ ठरणार आहे, हे मात्र नक्की !

‘ल्युसी’ (२०१४)
लेखक-दिग्दर्शकः ल्युक बेसाँ
ल्युसीः स्कार्लेट जोहॅन्सन
प्रोफेसर नॉर्मनः मॉर्गन फ्रीमन
(संदर्भः विकीपीडिया आणि आयएमडीबी)


Share/Bookmark